روغن دانه چای از دانه های گیاه Camellia oleifera به دست می آید. دارای عطر متمایزی است، به راحتی ذخیره می شود و به سرعت توسط بدن انسان جذب می شود و ارزش غذایی بالایی دارد. این روغن حاوی اسیدهای چرب مختلفی از جمله اسید اولئیک، اسید لینولئیک، اسید پالمیتیک، اسید استئاریک و اسید میریستیک است.

روش های مختلفی برای استخراج روغن دانه چای وجود دارد. از آنجایی که روغن دانه چای به گرما{1}}حساس است و نمی تواند دمای بالا را تحمل کند، پرس گرم سنتی به طور قابل توجهی رنگ آن را تغییر می دهد. از سوی دیگر، استخراج با حلال، حلالهای باقیمانده را به جا میگذارد و در نتیجه پایداری محصول ضعیف و خطرات بالقوه سلامتی را به همراه دارد.
روش های مختلف استخراج نتایج متفاوتی را برای روغن دانه چای به همراه دارد. پرس داغ مواد مغذی موجود در روغن را از بین میبرد و ذخیرهسازی محصول نهایی را دشوار میکند، باعث تلفات غذایی قابل توجهی میشود، عملکرد روغن را کاهش میدهد و بر رنگ تأثیر منفی میگذارد. استخراج با حلال محصولی ناپایدار با حلال های باقیمانده تولید می کند که برای سلامتی مضر است.
فناوری استخراج سیال فوق بحرانی با مصرف کم انرژی، راندمان بالا و بدون آلودگی مشخص می شود. کار با آن ساده و کنترل آن آسان است و بنابراین به طور گسترده در زمینه های متعددی مانند غذا، دارو، مواد شیمیایی و بیوشیمی استفاده می شود. این روش استخراج، هم مواد مغذی و هم مواد فعال را بدون آسیب رساندن به روغن دانه چای به دلیل دمای بالا حفظ می کند و آن را به یک فرآیند سبز و کارآمد تبدیل می کند. معمولاً در فرآوری مواد غذایی و غلات استفاده می شود و به ویژه برای استخراج اجزای کاربردی از گیاهان مناسب است. به عنوان مثال، می توان از آن برای استخراج روغن هایی مانند روغن گردو، روغن هسته انگور، روغن خولان دریایی و روغن دانه کدو تنبل و همچنین موادی مانند لسیتین، طعم دهنده ها و رنگدانه ها استفاده کرد.
آزمایشها نشان داد که چندین عامل کلیدی بر عملکرد استخراج روغن دانه چای تأثیر میگذارند: فشار استخراج، دمای استخراج، زمان استخراج و سرعت جریان CO2.
اثر فشار بر بازده استخراج
با افزایش فشار، بازده استخراج افزایش می یابد. فشار بیشتر، چگالی CO2 را افزایش می دهد و در نتیجه ظرفیت آن را برای حل کردن روغن دانه چای افزایش می دهد. فشار استخراج بهینه 35 مگاپاسکال تعیین شد.
اثر دما بر بازده استخراج
دما تأثیر پیچیده ای بر حلالیت CO2 فوق بحرانی دارد. تحت فشار ثابت، افزایش دما باعث تسریع حرکت مولکولی، تقویت فعل و انفعالات مولکولی، کاهش ویسکوزیته سیال و بهبود حلالیت می شود. با این حال، تراکم مایع را نیز کاهش می دهد، که ظرفیت مایع را برای حمل روغن دانه چای کاهش می دهد. این دو اثر متضاد در مجموع دمای استخراج بهینه را تعیین می کنند. برای روغن دانه چای، دمای بهینه استخراج 50 درجه است.
اثر نرخ جریان CO2 بر بازده استخراج
در طول استخراج دینامیکی، سرعت جریان CO2 بالاتر منجر به نسبت استخراج کننده به مواد بیشتر می شود که باعث انتشار و حلالیت عصاره می شود. همانطور که در شکل 3 نشان داده شده است، بازده استخراج با افزایش نرخ جریان CO2 افزایش می یابد. با این حال، زمانی که سرعت جریان بیش از 20 کیلوگرم در ساعت، بازده استخراج کمی کاهش می یابد. این ممکن است به سرعت جریان بیش از حد بالا نسبت داده شود که زمان ماند CO2 را در ماده کوتاه می کند و منجر به تماس ناکافی بین CO2 و ماده و در نتیجه کاهش حلالیت می شود. نتایج تجربی نشان می دهد که نرخ جریان CO2 بهینه 20 کیلوگرم در ساعت است.
اثر زمان استخراج بر بازده استخراج
با افزایش زمان استخراج، بازده کل استخراج به تدریج افزایش می یابد. از منظر فنی و اقتصادی، طولانی شدن زمان استخراج باعث افزایش مصرف انرژی می شود. بنابراین زمان استخراج مناسب 150 دقیقه است.
هنگام استخراج روغن دانه چای با استفاده از CO2 فوق بحرانی، شرایط بهینه فرآیند (با اندازه ذرات ماده خام 40 مش) به شرح زیر است: فشار 35 مگاپاسکال، دمای 50 درجه، سرعت جریان CO2 20 کیلوگرم در ساعت، و زمان استخراج 150 دقیقه. در این شرایط، بازده استخراج می تواند به 33.5 درصد برسد. در مقابل، روش استخراج با حلال معمولی 6 ساعت طول می کشد و بازده استخراج تنها 30.3٪ است. روش فوق بحرانی نه تنها به زمان کمتری نیاز دارد، بلکه روغن دانه چای بیشتری را از مواد خام استخراج می کند و در نتیجه استفاده از مواد خام بیشتر می شود. بنابراین، این یک فناوری جدید با چشم انداز توسعه گسترده است.
هنگام استخراج روغن دانه چای با استفاده از CO2 فوق بحرانی، دمای عملیاتی پایین است، که از تخریب اجزای حساس به حرارت در روغن جلوگیری می کند و به روغن اجازه می دهد عطر طبیعی خود را حفظ کند. در این آزمایش از CO2{2}}غذا استفاده شد، بنابراین محصول بهدستآمده فاقد باقیمانده حلال است و یک غذای سبز طبیعی است.
